Je brein is geen bug, het systeem wel

Tentoonstelling Autonomous en voorstelling S.A.M. vinden elkaar tijdens een neuro-spicy takeover in Brutus

Curator Ine Gevers en theatermaker Dyane Donck denken allebei hardop na over neurodiversiteit en doen dat via kunst, omdat kunst ruimte maakt voor wat woorden alleen niet kunnen. Wat als niet jíj het probleem bent, maar het systeem? Die vraag klinkt door in de tentoonstelling Autonomous en in de muziektheatervoorstelling S.A.M.

Autonomous, met de prikkelende ondertitel A neuro-spicy takeover of computer controlled society, draait de wereld eens flink om. De tentoonstelling presenteert neurodiverse denkwijzen niet als beperkingen, maar als essentiële vormen van verzet en bevrijding. Ine legt uit: “We hebben de neiging om het probleem bij het individu te leggen, niet bij de samenleving. Maar wat als het woord ‘neurotypisch’, ofwel normaal, helemaal niet bestaat?” Onze instituties zijn erop gebouwd, maar de realiteit is fundamenteel diverser.

S.A.M. (Stop Annoying Me) vertelt het verhaal van een zangeres die vlak voor een grote voorstelling vastloopt en oog in oog komt te staan met haar dertig jaar jongere zelf en bijbehorende trauma’s. Daarna lijkt het alsof je binnenstapt in haar hoofd: waar je twijfel tegenkomt, zelfhaat en de zoektocht naar een plek in de wereld. “Het wordt niet letterlijk gezegd, maar het zit er allemaal in,” vertelt Dyane. S.A.M. is multidisciplinair: film, muziek en live performance versmelten tot een intense ervaring over identiteit, mentale worsteling en neurodiversiteit. De voorstelling opent een wereld waarin herinneringen, innerlijke stemmen en tijd door elkaar lopen. 

Tijdens O. ontmoeten de twee werelden elkaar letterlijk: muziek en beeld uit de voorstelling klinken en verschijnen op plekken in de tentoonstelling. Dyane zoekt de associatieve connecties. “Het is spelen,” zegt ze. Ine is enthousiast: “Op het moment dat de kunstwerken met elkaar gaan praten, gaat er iets werken. En als Dyane dan ook nog aankomt, verandert de hele beleving.”

Verwacht geen pasklare antwoorden, maar een uitnodiging om vaste ideeën los te laten en andere perspectieven toe te laten. Dat is, zo blijkt uit dit gesprek, precies wat kunst kan.

Brutus, 24 t/m 26 mei